برسد ، براي ماندن آنها در زمينش اجرت مطالبه نمايد . ( مسأله 1897 ) : اگر انسان در چند شهر كه فصل رسيدن حاصل آنها با يكديگر اختلاف دارد وزراعت وميوه آنها در يك وقت بدست نمىآيد ، گندم يا جو وخرما يا انگور داشته باشد ، وهمه آنها محصول يك سال حساب شود ، چنانچه چيزى كه أول مىرسد به اندازه نصاب باشد ، بايد زكات آن را موقعى كه مىرسد بدهد ، وزكات بقيه را هر وقت بدست مىآيد ادا نمايد ، واگر آنچه أول مىرسد به اندازه نصاب نباشد ، صبر مىكند تا بقيه آن برسد ، پس اگر روى هم به مقدار نصاب شود ، زكات آن واجب است واگر به مقدار نصاب نشود ، زكات آن واجب نيست . ( مسأله 1898 ) : اگر درخت خرما يا انگور در يك سال دو مرتبه ميوه بدهد ، چنانچه روى هم به مقدار نصاب باشد ، بنابر احتياط زكات آن واجب است . ( مسأله 1899 ) : اگر مقدارى خرماى خشك نشده يا انگور دارد كه خشك آن به اندازه نصاب مىشود ، چنانچه به قصد زكات از تازه آن بقدرى به مصرف زكات برساند كه اگر خشك شود به اندازه زكاتى باشد كه بر أو واجب است ، اشكال ندارد . ( مسأله 1900 ) : اگر زكات خرماى خشك يا كشمش بر أو واجب باشد ، نمىتواند زكات آن را خرماى تازه يا انگور بدهد ، بلكه چنانچه ملاحظه قيمت نمايد وانگور يا خرماى تازه يا كشمش يا خرماى خشك ديگر از بابت قيمت بدهد نيز محل اشكال است ونيز اگر زكات خرماى تازه يا انگور بر أو واجب باشد ، نمىتواند زكات آن را خرماى خشك يا كشمش بدهد بلكه چنانچه به اعتبار قيمت ، خرما ويا انگور ديگرى بدهد اگر چه تازه باشد محل اشكال است . ( مسأله 1901 ) : كسى كه بدهكار است ومالي هم دارد كه زكات آن